Brief Introduction to Performance Arts in Laos By Yoxa Dahm
ການແນະນໍາໂດຍຫຍໍ້ກ່ຽວກັບສິນລະປະການສະແດງໃນປະເທດລາວ
Much like the film world, the performing arts scene in the Lao PDR is still struggling for recognition on the international stage. Historically, traditional Lao performances were heavily influenced by Indian, Khmer, and Siamese performing arts. Western dance elements first trickled in when it was the French protectorate of Laos from 1892-1953. Laos opened its doors to tourism in 1989, fourteen years after the war ended, placing itself in the global economy. With all this, rapid economic and developmental changes have overwhelmed the small, underpopulated country. These changes naturally continued and the early 2000s brought the explosion of social media, perpetuating cultural fusion in leaps and bounds. A fusion quite obvious in the local pop culture of music, film, dance, and art.
At the root of it all is the traditional folk dance of Laos known as the fon – the most defining dance style of Laos. Dancing the fon is an essential part of celebrations of festivals and life events and is easily recognized from the curved hand gesture that is reminiscent of the Buddha’s imagery. Throw in drama to the dancing and much akin to a musical, is the lam. It is an especially popular and entertaining mixture of storytelling, dancing and singing. For visitors seeking out performance arts in Laos, the traditional dance of the legendary Phra-lak Phra-lam is one of the few regular performances that can be found. This is the local interpretation, originating from the royal court of the ancient Ramayana poem. The drama was banned for several years after the king of Laos was ousted, but is now an attraction when visiting the royal palace in Luang Prabang.
Today’s contemporary artists infuse new life and new styles into the performing arts. Performing traditional stories in their own creative and imaginative ways, Lao performances are a welcoming wonder for the senses, inspiring children and adults alike. In this space, we focus on the three successful and influential performance companies in Laos: Khao Niew Theatre, Fanglao Dance, and Beasts On The Moon (Les Bêtes sur la Lune). Lao talent is showcased at festivals like the Fang Mae Khong International Dance Festival and the annual Vientiane Performing Arts Festival. If one is so lucky to be around to watch any of these local performances, it is not an opportunity to be missed.
ເຊັ່ນດຽວກັນກັບໂລກແຫ່ງການສ້າງໜັງ, ສາກສິນລະປະການສະແດງໃນ ສປປ ລາວ ແມ່ນຍັງຄົງດີ້ນລົນຕໍ່ສູ້ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກເວທີສາກົນ. ໃນອະດີດທີ່ຜ່ານມາ, ການສະແດງແບບລາວດັ້ງເດີມແມ່ນໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍມາຈາກສິນລະປະການສະແດງຂອງປະເທດອິນເດຍ, ຂະເໝນ ແລະ ສະຫຍາມ. ການເຕັ້ນລໍາແບບຕາເວັນຕົກເກີດຂື້ນຄັ້ງທໍາອິດ ເມື່ອປະເທດຝຣັ່ງເປັນລ່າເມືອງຂຶ້ນຂອງປະເທດລາວໃນປີ 1892-1953. ປະເທດລາວໄດ້ເປີດປະຕູສູ່ການທ່ອງທ່ຽວໃນປີ 1989, ຊຶ່ງເປັນໄລຍະເວລາ 14 ປີພາຍຫຼັງຈາກທີ່ສົງຄາມໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ, ໂດຍທີ່ໄດ້ວາງຕົວເອງເປັນປະເທດເສດຖະກິດໂລກ. ດ້ວຍທັງໝົດທີ່ກ່າວມານີ້, ໄດ້ເກີດມີການປ່ຽນແປງຢ່າງວ່ອງໄວທາງດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ການພັດທະນາທີ່ໄດ້ຄອບງໍາປະເທດຂະໜາດນ້ອຍທີ່ມີຈໍານວນປະຊາກອນໜ້ອຍເກີນໄປ. ການປ່ຽນແປງດັ່ງກ່າວນີ້ ແມ່ນຍັງຄົງດໍາເນີນຕໍ່ໄປຕາມທໍາມະຊາດ ແລະ ໃນຕົ້ນທົດສະວັດ 2000 ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເກີດກະແສທາງສື່ສັງຄົມອອນລາຍ, ເຮັດໃຫ້ມີການປະສົມປະສານທາງດ້ານວັດທະນະທໍາຢ່າງກ້າວກະໂດດ. ການປະສົມປະສານທີ່ຂ້ອນຂ້າງມີຄວາມຊັດເຈນທາງດ້ານວັດທະນະທໍາປ໊ອບໃນທ້ອງຖິ່ນ ທັ້ງດົນຕີ, ໜັງ, ການເຕັ້ນລໍາ ແລະ ສິນລະປະ.
ຮາກຖານຂອງສິ່ງທັງຫຼາຍທັງປວງ ແມ່ນການເຕັ້ນລໍາພື້ນບ້ານແບບດັ້ງເດີມຂອງປະເທດລາວ ທີ່ເອີ້ນກັນວ່າ ການຟ້ອນ – ຊຶ່ງເປັນຮູບແບບການເຕັ້ນລໍາທີ່ມີຄວາມໂດດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງປະເທດລາວ. ການຟ້ອນ ແມ່ນພາກສ່ວນທີ່ມີຄວາມສໍາຄັນຂອງການສະເຫຼີມສະຫຼອງງານເທດສະການ ແລະ ເຫດການທີ່ສໍາຄັນໃນຊີວິດ ແລະ ຈື່ຈໍາໄດ້ງ່າຍຈາກທ່າທາງມືໂຄ້ງທີ່ເຮັດໃຫ້ນຶກເຖີງພະພຸດທະຮູບ. ການຫຼີ້ນລະຄອນໄປສູ່ການເຕັ້ນລໍາ ແລະ ຄ້າຍຄືກັບລະຄອນເພງກໍ່ຄືການລໍາ. ຊຶ່ງເປັນການປະສົມປະສານລະຫວ່າງການເລົ່າເລື່ອງລາວ, ການເຕັ້ນລໍາ ແລະ ການຮ້ອງເພງ ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ ແລະ ມ່ວນຊື່ນເປັນພິເສດ. ສໍາລັບຜູ້ຍ້ຽມຊົມທີ່ກໍາລັງຊອກຫາສິນລະປະການສະແດງໃນປະເທດລາວ, ການເຕັ້ນລໍາແບບດັ້ງເດີມເລື່ອງ ພະລັກ-ພະລາມ ແມ່ນໜຶ່ງໃນການສະແດງປະຈໍາວັນບໍ່ເທົ່າໃດແຫ່ງທີ່ສາມາດພົບເຫັນໄດ້. ຊຶ່ງເປັນການຕີຄວາມໝາຍເປັນພາສາທ້ອງຖິ່ນ ຊຶ່ງມີຕົ້ນກໍາເນີດມາຈາກລາດຊະສໍານັກໃນບົດກະວີພະລັກ-ພະລາມໃນສະໄໝບູຮານ. ລະຄອນເລື່ອງນີ້ແມ່ນຖືກຫ້າມບໍ່ໃຫ້ສະແດງມາເປັນເວລາຫຼາຍປີ ພາຍຫຼັງຈາກທີ່ກະສັດປະເທດລາວຖືກຂັບໄລ່, ແຕ່ວ່າໃນປັດຈຸບັນໄດ້ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ດືງດູດຄວາມສົນໃຈໃຫ້ແກ່ແຂກຜູ້ມາຍ້ຽມຊົມພະລາດຊະວັງທີ່ແຂວງຫຼວງພະບາງ.
ນັກສິນລະປິນແບບຮ່ວມສະໄໝໃນປັດຈຸບັນໄດ້ປະສົມປະສານຊີວິດໃໝ່ ແລະ ສະໄຕລ໌ແບບໃໝ່ໆ ເຂົ້າໃນສິນລະປະການສະແດງ. ການສະແດງເລື່ອງລາວແບບດັ້ງເດີມດ້ວຍວິທີການທີ່ມີຄວາມສ້າງສັນ ແລະ ຈິນຕະນາການ, ການສະແດງຂອງລາວ ແມ່ນສິ່ງທີ່ມະຫັດສະຈັນທີ່ໜ້າຍິນດີສໍາລັບປະສາດສໍາພັດ ອີກທັ້ງຍັງເປັນການສ້າງແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ແກ່ທັ້ງເດັກນ້ອຍ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່. ໃນພື້ນທີ່ນີ້, ພວກເຮົາຈະແນໃສ່ບໍລິສັດທີ່ຜະລິດຜົນງານການສະແດງສາມແຫ່ງ ທີ່ປະສົບຜົນສໍາເລັດ ແລະ ມີອິດທິພົນໃນປະເທດລາວ ຊຶ່ງໄດ້ແກ່ ຄະນະເຂົ້າໜຽວ (Khao Niew Theatre), ຟັງລາວເຕັ້ນລໍາ (Fanglao Dance), ແລະ Beasts On The Moon (Les Bêtes sur la Lune). ບັນດານັກສິນລະປິນທີ່ມີພອນສະຫວັນຂອງປະເທດລາວ ໄດ້ຈັດງານການສະແດງໃນເທດສະການຕ່າງໆເຊັ່ນ ງານເທດສະການການເຕັ້ນລໍານາໆຊາດຝັ່ງແມ່ຂອງ (Fang Mae Khong International Dance Festival) ແລະ ງານເທດສະການສິນລະປະການສະແດງປະຈໍາປີຂອງນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ຖ້າຫາກວ່າຜູ້ໃດໂຊກດີໄດ້ມີໂອກາດຊົມຜົນງານການສະແດງໃນທ້ອງຖິ່ນເຫຼົ່ານີ້, ກໍ່ບໍ່ຄວນພາດໂອກາດທີ່ດີນີ້.